صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )

451

شرح بر زاد المسافر صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( تحقيق آشتيانى ) ( فارسى )

اين قاعده را به صورتهاى متعدد تقرير نموده‌اند و جهت اجراى قاعده ، شرايطى نيز در كتب اهل حكمت ذكر شده است . شيخ يونانى ( فلوطين ) در اثولوجيا ، ارسطو در كتاب السماء و العالم و شيخ رئيس در تعليقات و كتاب شفا و شيخ اشراقى در تلويحات ، مطارحات ، حكمت اشراق ، هياكل النور ، الواح عماديه ، پرتونامه ، يزدان‌بخش و شارح حكمت اشراق علامه شيرازى و شارح قديم علامه شهرزورى به تبع مؤلف حكمت اشراق به اين قاعده تمسك جسته‌اند . و شهرزورى از ديگران مفصل‌تر در « شجره الهيه » آن را تقرير و تحرير نموده و در مقام اثبات عقول طوليه و ارباب انواع ، بدان استدلال كرده است . به اين قاعده در كلمات شارحان آراى شيخ اشراق شكوك و ايراداتى شده و از آنها جواب نيز داده‌اند و دو شرط جهت جريان قاعده نيز در كلمات آنها به چشم مىخورد : يكى آن كه قاعده امكان اشرف در حقايق مجرد از ماده و موجودات ماوراى طبيعت و عالم كون و فساد جارى است نه در ماديات و زمانيات و عالم علل اتفاقيه .